Od 8 lipca 2026 r. Główny Inspektor Pracy może wydawać indywidualne interpretacje rozstrzygające, czy opisany przez wnioskodawcę model współpracy na podstawie umowy cywilnoprawnej jest prawidłowy, czy może spełnia warunki właściwe dla umowy o pracę.
Na stronie PIP opublikowano już pierwszych 9 interpretacji. Bilans?
🔴 5 interpretacji niekorzystnych
🟢 4 interpretacje korzystne
Ważniejszy od samego wyniku – który będzie się zmieniał wraz z publikowaniem kolejnych interpretacji – jest jednak kierunek, jaki wyłania się z tych decyzji. Korzystne interpretacje dotyczyły m.in. branży IT, pośrednictwa sprzedaży i marketingu oraz transportu. Niekorzystne obejmowały natomiast m.in. sprzedaż, gastronomię, produkcję, magazyny, sprzątanie, inwentaryzację oraz przewóz i opiekę nad dziećmi z niepełnosprawnościami. Oczywiście sama branża nie przesądza o ocenie – kluczowe są zawsze konkretne warunki współpracy i sposób jej wykonywania w praktyce, w szczególności zakres samodzielności wykonawcy oraz stopień jego podporządkowania organizacji zlecającego.
Elastyczny grafik to za mało
Jedna z ciekawszych interpretacji dotyczyła studentów zatrudnionych na umowach zlecenia w sprzedaży i produkcji w piekarni. Studenci sami wskazywali dni i godziny swojej dostępności, mogli przez kilka dni lub tygodni w ogóle nie wykonywać zleceń, a harmonogram dostosowywano do ich zajęć na uczelni.
Brzmi jak klasyczne zlecenie? Zdaniem GIP niekoniecznie. Po rozpoczęciu pracy to przedsiębiorca decydował bowiem,jakie konkretnie zadania student ma wykonywać, zależnie od aktualnych potrzeb sklepu lub produkcji. I właśnie ten element przesądził o uznaniu, że przeważają cechy stosunku pracy.
Branża IT – tak, ale pod pewnymi warunkami
Co ciekawe, GIP zaakceptował m.in. model B2B w branży IT, mimo że kontraktorzy korzystali z urządzeń, oprogramowania oraz dostępów wskazanych przez zlecającego. Kluczowe było to, że to korzystanie z urządzeń, oprogramowania i dostępów odbywało się w zakresie niezbędnym do zapewnienia bezpieczeństwa systemów informatycznych, ochrony danych i tajemnic prawnie chronionych, oraz że kontraktorzy ponosili ryzyko gospodarcze i odpowiedzialność za wykonanie usług, działali jako samodzielni usługodawcy mając pełną swobodę w wyborze miejsca, czasu i szczegółowego sposobu wykonywania usług. Zlecający określał wyłącznie zakres usług i wymagane rezultaty oraz standardy jakościowe i terminy wynikające z danego zamówienia.
Kiedy „tak” dla B2B lub zlecenia?
Z pierwszych interpretacji można wyciągnąć kilka bardzo praktycznych wskazówek. Na korzyść cywilnoprawnego charakteru współpracy przemawiały między innymi:
- autonomia w zakresie czasu, miejsca i sposobu wykonywania zadań, bez bieżących poleceń charakterystycznych dla relacji pracowniczej,
- realna (a nie tylko pozorna, przewidziana w umowie) możliwość posłużenia się zastępcą albo podwykonawcą,
- praca na własnym sprzęcie,
- ponoszenie przez wykonawcę odpowiedzialności i ryzyka związanego z prawidłową realizacją usług.
Pierwsze interpretacje pokazują, że PIP nie przekreśla umów cywilnoprawnych ani B2B jako takich. Dobrze skonstruowany i odpowiednio wykonywany model współpracy może zostać zaakceptowany nawet wtedy, gdy zawiera pojedyncze elementy spotykane również przy zatrudnieniu pracowniczym. Kluczowe jest jednak to, aby te elementy nie przeważały i aby w praktyce nie występowały cechy podporządkowania. Pierwsze decyzje GIP potwierdzają to, przed czym przestrzegaliśmy przy wejściu w życie nowych uprawnień PIP: ważna jest nie tylko treść umowy, ale także sposób jej faktycznego wykonywania.
Wniosek o interpretację
W sytuacjach nieoczywistych można zadziałać z wyprzedzeniem i rozważyć wystąpienie o własną interpretację GIP, jeszcze przed ewentualną kontrolą PIP. Ochrona wynikająca z interpretacji działa jednak wyłącznie w odniesieniu do modelu opisanego we wniosku. Jeżeli podczas kontroli okaże się, że współpraca w praktyce wygląda inaczej niż było to przedstawione we wniosku o interpretację, PIP może ponownie ocenić jej rzeczywisty charakter.
Dlatego istotne jest właściwe przygotowanie wniosku o interpretację, który będzie dokładnie odzwierciedlać stan faktyczny. Jeżeli w Państwa organizacji funkcjonują umowy B2B lub zlecenia i chcieliby Państwo zwrócić się w tym zakresie z wnioskiem o interpretację GIP, zachęcamy do kontaktu.
Twój HR-owy update
Twój HR-owy update to cykliczny, krótki i konkretny przegląd najważniejszych zmian i planowanych nowelizacji nie tylko w prawie pracy, ale także tego, jak na organizacje i pracowników wpływają regulacje oraz praktyka w obszarach RODO, IP i AI – wraz z naszym komentarzem. Przygotowujemy go z myślą o osobach zarządzających HR i osobach odpowiedzialnych za polityki oraz procesy pracownicze. Zawsze znajdziesz go u nas na stronie, a jeśli chcesz otrzymywać go na maila – zapraszamy do zapisu na newsletter TUTAJ.
Oto, co znajdziesz w cyklu:
- zmiany i planowane nowelizacje w prawie pracy oraz tematy HR na styku z RODO, IP i AI,
- wyjaśnienia „co to oznacza w praktyce” dla organizacji, kadry kierowniczej i pracowników,
- wskazanie możliwych scenariuszy i obszarów wymagających decyzji lub przygotowania,
- alerty o istotnych ryzykach, terminach i trendach,
- oraz kwestie, które pojawiają się w praktyce wdrożeń i w pracy z ludźmi w organizacji – nie zawsze wynikające wprost z nowych przepisów.
