Państwo przez trzy lata zachęcało do zakładania fundacji rodzinnych. Wielu podjęło decyzje dotyczące majątku swoich dzieci i wnuków. Zmieniali testamenty. Zrzekali się zachowków. Przekazywali nieruchomości. Zaciągali kredyty.
A teraz rząd planuje wycofać się ze zwolnień podatkowych, dotyczących nieruchomości mieszkalnych przeznaczanych na cele użytkowe (np. wynajmowane dla gabinetów medycznych itd.). Jako panaceum na bałagan, który to wywoła MF proponuje możliwość „bezpodatkowego” wycofania tych aktywów z fundacji rodzinnej do końca 2027 r.
Dotyczy ona wyłącznie nieruchomości, które fundacja rodzinna nabyła nieodpłatnie (nie kupiła) oraz ich zwrotu wyłącznie na rzecz fundatora.
Wiele osób uwierzyło w dobre intencje prawodawcy i po szczegółowych dyskusjach podjęło decyzje dotyczące małżonków, dzieci i wnuków, a takie sprawy nigdy nie są proste. Bardzo często fundacja rodzinna była tylko jednym z elementów układanki. Aby ją zbudować musiało dojść do darowizn „wyrównawczych”, zrzeczenia się zachowków, spisania testamentów (UWAGA: niektórzy fundatorzy już zmarli), wypłaty środków ze spółek celem zasilenia fundacji i nabycia do niej nieruchomości mieszkalnych. Planowanie wymagało również źródeł finansowania fundacji. Wielu uznało, że najem to dobry pomysł, bo zwolniony z CIT a brak podatku również stanowił element zachęty. Projektodawca pomija wysiłek organizacyjny, finansowy i rodzinny, który poniesiono w związku z utworzeniem fundacji rodzinnych i zamierza wysadzić w powietrze zaufanie do tej instytucji.
Proponowana „procedura wyjścia” nie załatwia niczego, bo zmieniane są reguły, na podstawie których wiele rodzin już podjęło decyzje, których nie da się cofnąć. Poniżej kilka pytań do projektodawcy.
Co jeśli:
- fundator zmarł albo leży nieprzytomny? Jak zwrócić mu majątek?
- całość planu, obok fundacji, obejmowała darowizny, zrzeczenia się zachowków pomiędzy członkami rodziny? Co jeśli tych działań nie da się cofnąć?
- fundacja wypłaciła dywidendy ze spółek córek, aby nabyć np. kamienicę i wynajmować lokale lekarzom? Jak to cofnąć?
- fundator zamiast dać pieniądze bliskim postanowił wnieść je do fundacji i kupić nieruchomości mieszkalne przeznaczone na najem krótkoterminowy lub cele użytkowe, żeby służyły rodzinie i nie były przedmiotem sporów spadkowych? Co ma zrobić dziś, gdy rząd niszczy jego pomysł na bezkonfliktowe zabezpieczenie rodziny?
- fundacja rodzinna zaciągnęła kredyt na zakup lokali mieszkalnych, gdzie przepływy pieniężne były analizowane jako zwolnione z CIT?
- co z kosztami notarialnymi i wpisów sądowych związanych ze zwrotami? Kto ma za to zapłacić?
Podatki w swej historii znają przypadki ochrony interesów podatników „złapanych w nowelizację”. Rząd powinien wziąć ten kłopot „na klatę” i kontynuować zwolnienie z CIT wobec tych fundacji, które już korzystają ze zwolnienia. Wtedy zaufanie do państwa byłoby nienaruszone.
