Od 1 stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r., które zastąpiło rozporządzenie 1407/2013 i zmieniło zasady udzielania tzw. „ogólnej” pomocy de minimis. Wskazane regulacje nie zmieniły istoty tego instrumentu, ale doprowadziły do uporządkowania dotychczasowej praktyki, zwiększają elastyczność wsparcia dla przedsiębiorców i wzmacniając mechanizmy kontroli kumulacji pomocy.
Poniżej przedstawiamy najważniejsze kwestie, które od 2024 r., tj. już od dwóch lat powinien znać każdy przedsiębiorca korzystający (lub planujący korzystać) z pomocy de minimis.
Limit pomocy – 300 000 EUR
Najbardziej odczuwalną zmianą, która nastąpiła na przełomie 2023 i 2024 roku jest podniesienie limitu pomocy de minimis z 200 000 EUR do 300 000 EUR na jedno przedsiębiorstwo w okresie trzech lat. Istotne znaczenie praktyczne mają także dwie zmiany sektorowe:
- zniesiono odrębny, niższy limit dla sektora transportu drogowego towarów,
- zniesiono zakaz udzielania pomocy de minimis na zakup pojazdów wykorzystywanych w tym sektorze.
W efekcie przedsiębiorstwa transportowe korzystają obecnie z takiego samego limitu jak inne branże. Podstawa prawna: art. 3 ust. 2 rozporządzenia 2023/2831.
Sposób liczenia okresu trzech lat
Zmianie uległ również sposób ustalania okresu, w którym kumuluje się pomoc de minimis.
Zamiast:
- trzech lat kalendarzowych (rok bieżący + dwa poprzednie),
obowiązuje:
- okres trzech lat wstecz liczony „krocząco”, od dnia udzielenia nowej pomocy.
Przykład:
Jeżeli pomoc jest przyznawana 29 stycznia 2026 r., należy uwzględnić całą pomoc de minimis otrzymaną od 29 stycznia 2023 r. Zmiana ta wymaga większej staranności przy analizie dotychczas otrzymanego wsparcia – zwłaszcza w przypadku przedsiębiorców korzystających z różnych instrumentów pomocy.
„Jedno przedsiębiorstwo” – kluczowe znaczenie dla limitu
Limit 300 000 EUR odnosi się nie do pojedynczego podmiotu formalnego, lecz do „jednego przedsiębiorstwa” w rozumieniu prawa unijnego. Za jedno przedsiębiorstwo uznaje się wszystkie jednostki gospodarcze powiązane m.in. poprzez:
- większość praw głosu,
- możliwość powoływania lub odwoływania organów,
- dominujący wpływ wynikający z umowy, statutu lub porozumienia,
- wspólne sprawowanie kontroli.
UWAGA!
Jednostki gospodarcze powiązane wyłącznie poprzez ten sam organ publiczny (np. spółki komunalne jednej gminy), które posiadają niezależne uprawnienia decyzyjne, co do zasady nie są traktowane jako jedno przedsiębiorstwo i mogą korzystać z odrębnych limitów pomocy de minimis.
Sektory wykluczone i działalność mieszana
Rozporządzenie 2023/2831 utrzymuje dotychczasowe wyłączenia sektorowe. Pomoc de minimis nie może być udzielana m.in. na:
- produkcję podstawową produktów rolnych,
- produkcję podstawową produktów rybołówstwa i akwakultury,
- określone przypadki przetwarzania i wprowadzania do obrotu tych produktów,
- pomoc bezpośrednio związaną z wywozem (eksportem).
Działalność mieszana
Jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi jednocześnie działalność wykluczoną i niewykluczoną (np. produkcję rolną oraz usługi rolnicze), pomoc de minimis może być udzielona wyłącznie na działalność dozwoloną, pod warunkiem, że:
- działalności są wyraźnie rozdzielone,
- prowadzona jest odrębna ewidencja rachunkowa,
- nie dochodzi do tzw. krzyżowego subsydiowania.
Brak takiej rozdzielności może prowadzić do zakwestionowania całej pomocy.
Pomoc de minimis na UOIG – wyższy limit, inne zasady
Dla przedsiębiorstw wykonujących usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym (UOIG) zastosowanie ma odrębne rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2832. W tym przypadku:
- limit pomocy de minimis wynosi 750 000 EUR w okresie trzech lat,
- pomoc może być udzielona wyłącznie w związku z wykonywaniem konkretnej UOIG,
- konieczne jest istnienie aktu powierzenia.
Warto pamiętać, że limit 750 000 EUR jest limitem na przedsiębiorstwo, a nie na liczbę realizowanych UOIG.
Rejestr pomocy de minimis – porządkowanie istniejącego systemu
Warto podkreślić, że w Polsce już od lat funkcjonują mechanizmy gromadzenia danych o pomocy publicznej i pomocy de minimis, choć nie mają one postaci jednego „centralnego, fizycznego” rejestru w rozumieniu potocznym.
Stan obecny
Informacje o udzielonej pomocy są gromadzone w systemach informatycznych, w szczególności poprzez: SUDOP – System Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej, prowadzony przez Prezesa UOKiK [https://sudop.uokik.gov.pl/search/aidBeneficiary]. System ten umożliwia:
- sprawdzenie pomocy udzielonej konkretnemu beneficjentowi (na podstawie NIP),
- weryfikację wartości, formy i daty wsparcia,
- praktyczną kontrolę wykorzystania limitu de minimis.
Równolegle:
- organ udzielający pomocy ma obowiązek wydać zaświadczenie o pomocy de minimis,
- to na podstawie zaświadczeń i oświadczeń przedsiębiorcy weryfikowany jest limit przy kolejnych wnioskach.
Podsumowanie
Nowe zasady pomocy de minimis to dla przedsiębiorców:
- wyższy limit wsparcia,
- większa elastyczność (m.in. w sektorze transportu),
- bardziej przejrzyste zasady ewidencji pomocy.
Jednocześnie przepisy pozostają rygorystyczne w skutkach – przekroczenie limitu 300 000 EUR oznacza obowiązek zwrotu całej pomocy, a nie tylko nadwyżki, wraz z odsetkami.
Dlatego przed ubieganiem się o nowe wsparcie warto:
- dokładnie przeanalizować powiązania kapitałowe i osobowe,
- zweryfikować historię pomocy (np. w SUDOP),
- upewnić się co do rozdzielności działalności w przypadku działalności mieszanej.
Masz wątpliwości, czy Twoja firma kwalifikuje się do wsparcia? Sprawdź szczegóły w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 lub skonsultuj się z naszym doradcą specjalizującym się w pomocy publicznej.
