B2B na stanowiskach kierowniczych wymaga znacznie większej ostrożności niż klasyczna współpraca z niezależnym specjalistą. Sam wpis do CEIDG, faktura i nazwanie umowy umową o świadczenie usług nie przesądzają jeszcze, że współpraca rzeczywiście ma charakter B2B.
Ryzyko nr 1: czy B2B nie jest w rzeczywistości stosunkiem pracy?
Kodeks pracy wprost stanowi, że jeżeli praca jest wykonywana na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, mamy do czynienia ze stosunkiem pracy i to bez względu na nazwę zawartej umowy. Oznacza to, że nie można zastąpić umowy o pracę umową cywilnoprawną, jeżeli faktyczne warunki wykonywania pracy odpowiadają zatrudnieniu pracowniczemu.
W przypadku stanowisk kierowniczych ocena jest szczególnie trudna. Dyrektor co do zasady dysponuje większą samodzielnością niż pozostali pracownicy. Dlatego brak codziennych szczegółowych poleceń przełożonego jeszcze nie przesądza, że mamy do czynienia z bezpiecznym B2B. Ryzyko wzrasta, jeżeli Dyrektor na B2B w praktyce funkcjonuje w organizacji tak samo jak dyrektor zatrudniony na umowie o pracę, czyli pracuje w określonych godzinach, ma obowiązek stałej dyspozycyjności, jego nieobecności wymagają zgody, otrzymuje bieżące polecenia, podlega firmowej hierarchii i procedurom pracowniczym, a Spółka w istotnym zakresie organizuje jego sposób wykonywania pracy.
Czym ustalenie stosunku pracy grozi Spółce?
Jeżeli współpraca zostanie uznana za stosunek pracy, Spółka może zostać zobowiązana do rozliczenia osoby współpracującej tak, jak pracownika, również za okres wcześniejszy, jeżeli ustalenie stosunku pracy obejmie ten okres. Może to oznaczać roszczenia m.in. o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, prawo do urlopu wypoczynkowego, a w przypadku ustania stosunku pracy – ekwiwalent za niewykorzystany urlop oraz inne świadczenia przysługujące pracownikom, jeżeli w konkretnym przypadku spełnione są przesłanki do ich wypłaty. Dochodzą do tego konsekwencje w zakresie ubezpieczeń społecznych i konieczność uporządkowania wcześniejszych rozliczeń.
Od 8 lipca 2026 r. ryzyko to ma dodatkowo bardziej praktyczny wymiar. Jeżeli nie zostanie wykonane polecenie PIP dotyczące usunięcia naruszenia polegającego na niezawarciu umowy o pracę, okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy. Decyzja taka od dnia jej wydania wywołuje skutki prawne m.in. na gruncie prawa pracy, prawa podatkowego oraz ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Samo zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy powinna zostać zawarta umowa o pracę, stanowi wykroczenie zagrożone grzywną od 2.000 zł do 60.000 zł.
A czym grozi to osobie współpracującej na B2B?
Dla zleceniobiorcy ustalenie stosunku pracy może z jednej strony oznaczać możliwość dochodzenia praw pracowniczych, ale z drugiej podważa przyjęty przez niego model prowadzenia działalności i rozliczeń podatkowych.
W zależności od okoliczności konieczne może być skorygowanie dotychczasowych rozliczeń związanych z wystawianymi fakturami, podatkiem VAT oraz podatkiem dochodowym.
Ryzyko nr 2: czy B2B nie jest w rzeczywistości kontraktem menedżerskim?
Nawet jeżeli współpraca nie będzie spełniać przesłanek stosunku pracy, to sposób ukształtowania zadań dyrektora może powodować, że będzie ona miała charakter umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktu menedżerskiego albo umowy o podobnym charakterze. Dlatego szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których osoba działająca formalnie na B2B nie świadczy jedynie usług eksperckich lub doradczych, lecz faktycznie zarządza określonym obszarem biznesu.
Dlaczego kwalifikacja jako kontrakt menedżerski ma znaczenie dla Spółki?
Przychody z umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich i umów o podobnym charakterze są przychodami z działalności wykonywanej osobiście, również wtedy, gdy umowa została zawarta w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez menedżera. Dlatego podmiot wypłacający wynagrodzenie z tego tytułu jest co do zasady płatnikiem zaliczek na PIT. Jeżeli więc przez kilka lat strony rozliczały usługę jako zwykłe B2B, a następnie organ uzna, że faktycznie była to umowa o zarządzanie lub umowa o podobnym charakterze, może powstać konieczność skorygowania wcześniejszych rozliczeń.
Konsekwencje ubezpieczeniowe wymagają natomiast każdorazowo odrębnej oceny. Szczególne ryzyko występuje m.in. przy kontraktach zawieranych z członkami zarządu. Sąd Najwyższy przyjął, że w takim przypadku tytułem do ubezpieczeń jest umowa o świadczenie usług, a nie sama działalność gospodarcza. ZUS stoi na takim stanowisku również w przypadku Dyrektorów. Oznacza to obowiązek rozliczania przez spółkę składek jako płatnik, a w przypadku wcześniejszego rozliczania współpracy wyłącznie w ramach działalności gospodarczej, także konieczność skorygowania rozliczeń ZUS.
A czym kontrakt menedżerski grozi zleceniobiorcy?
Dla menedżera podstawową konsekwencją podatkową jest to, że wynagrodzenie z takiej umowy nie jest traktowane jak zwykły przychód z działalności gospodarczej. Może to oznaczać utratę zakładanego sposobu opodatkowania wynagrodzenia w ramach działalności gospodarczej, w tym możliwości stosowania do tego przychodu zasad właściwych dla przychodów z działalności gospodarczej.
Zmianie może również ulec sposób podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu, z uwzględnieniem ewentualnego zbiegu z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Ponadto czynności zaliczane do działalności wykonywanej osobiście nie stanowią samodzielnej działalności gospodarczej dla celów VAT, jeżeli relacja ze zlecającym spełnia ustawowe warunki dotyczące sposobu wykonywania czynności, wynagrodzenia oraz odpowiedzialności wobec osób trzecich.
Co to oznacza dla biznesu?
Im bardziej dana osoba jest włączona w strukturę organizacyjną Spółki i funkcjonuje jak jej pracownik, tym większe jest ryzyko ustalenia stosunku pracy. Z kolei im większy jest jej rzeczywisty wpływ na zarządzanie przedsiębiorstwem, personelem, budżetem i decyzjami biznesowymi, tym większego znaczenia nabiera ryzyko kwalifikacji współpracy jako kontraktu menedżerskiego lub umowy o podobnym charakterze. Przed powierzeniem funkcji kierowniczej osobie współpracującej na B2B warto więc sprawdzić nie tylko sam projekt umowy, ale przede wszystkim planowany model współpracy. Późniejsze naprawienie dokumentów nie usunie ryzyk wynikających z tego, jak współpraca była faktycznie wykonywana.
Twój HR-owy update
Twój HR-owy update to cykliczny, krótki i konkretny przegląd najważniejszych zmian i planowanych nowelizacji nie tylko w prawie pracy, ale także tego, jak na organizacje i pracowników wpływają regulacje oraz praktyka w obszarach RODO, IP i AI – wraz z naszym komentarzem. Przygotowujemy go z myślą o osobach zarządzających HR i osobach odpowiedzialnych za polityki oraz procesy pracownicze. Zawsze znajdziesz go u nas na stronie, a jeśli chcesz otrzymywać go na maila – zapraszamy do zapisu na newsletter TUTAJ.
Oto, co znajdziesz w cyklu:
- zmiany i planowane nowelizacje w prawie pracy oraz tematy HR na styku z RODO, IP i AI,
- wyjaśnienia „co to oznacza w praktyce” dla organizacji, kadry kierowniczej i pracowników,
- wskazanie możliwych scenariuszy i obszarów wymagających decyzji lub przygotowania,
- alerty o istotnych ryzykach, terminach i trendach,
- oraz kwestie, które pojawiają się w praktyce wdrożeń i w pracy z ludźmi w organizacji – nie zawsze wynikające wprost z nowych przepisów.
